Phân Loại Gỗ Lũa: 3 Cách Phân Biệt Để Nhận Biết Giá Trị & Ứng Dụng

Hiểu Về Gỗ Lũa Qua Cách Phân Loại Chuyên Sâu

Gỗ lũa, với vẻ đẹp độc bản được tạc nên bởi thời gian và thiên nhiên, luôn là một vật phẩm đầy giá trị. Tuy nhiên, không phải khúc lũa nào cũng giống nhau. Giá trị, vẻ đẹp và ứng dụng của chúng được quyết định bởi nhiều yếu tố, từ môi trường hình thành đến loại gỗ gốc. Để trở thành một người am hiểu, việc biết cách phân loại gỗ lũa là vô cùng quan trọng.

Bài viết này sẽ cung cấp 3 cách phân loại gỗ lũa phổ biến và chính xác nhất, giúp bạn dễ dàng nhận biết, định giá và lựa chọn được khúc lũa phù hợp nhất với nhu cầu của mình, dù là để điêu khắc nghệ thuật, trang trí nội thất hay setup một bể thủy sinh đẹp mắt.

Cách 1: Phân Loại Gỗ Lũa Theo Môi Trường Hình Thành

Đây là cách phân loại phổ biến nhất, dựa trên nơi mà khúc gỗ đã trải qua quá trình bào mòn tự nhiên. Môi trường hình thành quyết định phần lớn đến hình dáng, màu sắc và đặc tính của lũa.

1. Lũa trong lòng đất

• Nguồn gốc: Là phần rễ hoặc gốc cây của những cây cổ thụ đã chết và bị vùi lấp sâu trong lòng đất, thường được tìm thấy khi khai thác khoáng sản hoặc đào móng công trình.

• Đặc điểm: Thường có màu nâu sẫm hoặc đen do ngấm khoáng chất từ đất. Lũa lòng đất giữ được nhiều hình dáng nguyên thủy của bộ rễ, tạo ra các thế gỗ phức tạp, kỳ dị và gai góc. Do nằm yên dưới đất, loại lũa này ít bị bào mòn nhẵn như lũa nước.

• Giá trị: Thường được đánh giá cao về tính độc đáo của hình dáng tự nhiên.

2. Lũa dưới lòng sông, suối, hồ (Lũa Nước)

• Nguồn gốc: Là những thân cây, cành cây, gốc cây bị chìm sâu dưới đáy sông, hồ, suối trong hàng chục, hàng trăm năm.

• Đặc điểm: Do bị dòng nước và cát sỏi bào mòn liên tục, loại lũa này có đường nét cực kỳ mềm mại, uyển chuyển và nhẵn nhụi. Các góc cạnh sắc đã bị "gọt giũa" một cách tự nhiên. Màu sắc thường là nâu, xám hoặc đen tùy thuộc vào loại gỗ và môi trường bùn đáy.

• Giá trị: Rất được ưa chuộng trong trang trí hồ thủy sinh (aquascaping) và chế tác các vật phẩm nghệ thuật đòi hỏi sự mềm mại.

3. Lũa tạo tác bởi gió và mưa (Lũa Núi)

• Nguồn gốc: Thường được tìm thấy trên các vùng núi đá cao, nơi cây cối chết đi và thân gỗ phải chống chọi với sự bào mòn của gió, mưa và nắng trong thời gian dài.

• Đặc điểm: Loại lũa này thường có hình dáng góc cạnh, gân guốc và kỳ vĩ. Bề mặt gỗ thường khô, cứng như đá và có những đường vân nổi lên rất rõ, tạo cảm giác mạnh mẽ và hoang sơ.

• Giá trị: Rất hiếm và có giá trị nghệ thuật cao, thường được dùng để tạo các tác phẩm điêu khắc hoặc tiểu cảnh sân vườn ấn tượng.

Cách 2: Phân Loại Gỗ Lũa Theo Loại Gỗ Gốc (Chất Gỗ)

Chất liệu gỗ ban đầu quyết định trực tiếp đến độ bền, màu sắc, vân gỗ và giá trị kinh tế của khúc lũa.

1. Lũa từ các nhóm gỗ quý, gỗ tứ thiết

• Loại gỗ: Đinh, Lim, Sến, Táu, Nghiến, Mun, Gù Hương...

• Đặc điểm: Đây là những loại gỗ siêu cứng, có tỷ trọng lớn và chứa nhiều tinh dầu. Lũa từ các loại gỗ này cực kỳ bền chắc, nặng, vân gỗ đẹp và có mùi thơm đặc trưng (như lũa Gù Hương).

• Giá trị: Có giá trị kinh tế và sưu tầm cao nhất do sự khan hiếm và chất lượng vượt trội của gỗ gốc.

2. Lũa từ các nhóm gỗ thông thường

• Loại gỗ: Các loại gỗ tạp, gỗ vườn như ổi, vú sữa, nhãn... hoặc các loại gỗ rừng thông thường.

• Đặc điểm: Độ cứng và độ bền kém hơn so với nhóm gỗ quý. Trọng lượng nhẹ hơn và vân gỗ không đặc sắc bằng.

• Giá trị: Giá trị kinh tế thấp hơn, chủ yếu được sử dụng trong trang trí hồ thủy sinh hoặc các ứng dụng không đòi hỏi độ bền quá cao.

Cách 3: Phân Loại Gỗ Lũa Theo Hình Dáng và "Thế" Gỗ

Đây là cách phân loại mang nặng tính nghệ thuật và cảm quan, quyết định đến giá trị thẩm mỹ của khúc lũa.

1. Phân loại theo bộ phận của cây

• Lũa dạng rễ: Có hình dáng phức tạp, nhiều nhánh đan xen, tạo cảm giác kỳ ảo.

• Lũa dạng thân: Thường là các khối gỗ lớn, đặc, vững chãi, phù hợp để làm bàn, ghế hoặc điêu khắc các tác phẩm lớn.

• Lũa dạng cành/nhánh: Có hình dáng thanh mảnh, dài, uyển chuyển, rất được ưa chuộng trong trang trí hồ thủy sinh.

2. Phân loại theo "thế" gỗ (Giá trị nghệ thuật)

• Trong giới nghệ thuật, các nghệ nhân thường đánh giá lũa dựa trên "thế" tự nhiên của nó. Một khúc lũa có hình dáng gợi liên tưởng đến các hình tượng đẹp sẽ có giá trị rất cao.

• Ví dụ: Lũa có "thế rồng bay", "phượng múa", "thác đổ", hay hình dáng của một vị Phật, một con linh vật... Những khúc lũa này gần như đã là một tác phẩm nghệ thuật hoàn chỉnh mà không cần sự can thiệp nhiều của con người.

Bảng So Sánh Nhanh Các Cách Phân Loại Gỗ Lũa

Giá Trị Của Gỗ Lũa Nằm Ở Sự Tổng Hòa

Như vậy, gỗ lũa có thể được phân loại theo nhiều cách khác nhau. Một khúc gỗ lũa có giá trị cao thường là sự tổng hòa của nhiều yếu tố: nó được hình thành từ một loại gỗ gốc quý hiếm, trải qua quá trình bào mòn trong một môi trường đặc biệt để tạo ra một hình dáng độc bản, mang giá trị nghệ thuật cao.

Việc hiểu rõ các cách phân loại này không chỉ giúp bạn trở thành một người tiêu dùng thông thái khi chọn mua, mà còn giúp bạn thêm trân trọng vẻ đẹp và câu chuyện mà mỗi "tác phẩm độc bản của thiên nhiên" này mang trong mình.